Trao đổi với Tạp chí Kinh doanh và Biên mậu Việt Nam, Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Quang Huân đã chia sẻ những đánh giá sâu sắc cùng các kiến nghị cụ thể nhằm khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân phát triển bền vững.
PV: Thưa ông, trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang xác định tăng trưởng kinh tế phải gắn chặt với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh, ông đánh giá vai trò của khu vực kinh tế tư nhân như thế nào trong việc hiện thực hóa các mục tiêu này?
ĐBQH Nguyễn Quang Huân: Trong bối cảnh hiện nay, khu vực kinh tế tư nhân chính là lực lượng năng động nhất để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh. Doanh nghiệp tư nhân có lợi thế về sự linh hoạt, khả năng chấp nhận rủi ro và tốc độ thích ứng với công nghệ mới.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Quang Huân chia sẻ những đánh giá sâu sắc cùng các kiến nghị cụ thể nhằm khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân phát triển bền vững.
Tuy nhiên, để khu vực này phát huy tối đa vai trò, Nhà nước cần tạo môi trường thể chế minh bạch, khuyến khích đầu tư vào công nghệ, năng lượng sạch và mô hình kinh tế tuần hoàn. Khi chính sách đúng hướng và doanh nghiệp tư nhân được trao cơ hội, họ không chỉ góp phần vào tăng trưởng mà còn trở thành động lực quan trọng cho một nền kinh tế xanh và bền vững.
Đặc biệt, ESG cần được xem là “lõi” của chiến lược phát triển bền vững. Nhà nước nên sớm hoàn thiện bộ tiêu chí ESG phù hợp với điều kiện Việt Nam và có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh, quản trị và đầu tư. Khi doanh nghiệp coi ESG là một phần của năng lực cạnh tranh, họ không chỉ tạo ra tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần xây dựng một nền kinh tế xanh, minh bạch và bền vững hơn.
PV: Từ góc nhìn của một đại biểu Quốc hội, theo ông cần hoàn thiện những cơ chế, chính sách gì để tháo gỡ rào cản về vốn, công nghệ và môi trường kinh doanh, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tư nhân phát triển bền vững?
ĐBQH Nguyễn Quang Huân: Từ góc độ cơ quan lập pháp, theo tôi cần tập trung vào ba nhóm chính sách cốt lõi.
Thứ nhất, tháo gỡ rào cản về vốn cho doanh nghiệp. Cần phát triển các công cụ tài chính xanh như tín dụng xanh, trái phiếu xanh, quỹ đầu tư cho đổi mới sáng tạo và nông nghiệp bền vững, đồng thời có cơ chế bảo lãnh tín dụng để doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, dễ tiếp cận nguồn vốn dài hạn.
Thứ hai, khuyến khích chuyển giao và ứng dụng công nghệ, nhất là công nghệ môi trường và nông nghiệp thông minh. Nhà nước cần có chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ nghiên cứu phát triển, cũng như thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu và trường đại học.
Thứ ba, rất quan trọng là hoàn thiện môi trường thể chế theo chuẩn phát triển bền vững, trong đó Việt Nam cần sớm xây dựng bộ tiêu chí ESG được nội địa hóa. Hiện nay nhiều doanh nghiệp muốn tiếp cận vốn quốc tế hoặc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu nhưng thiếu một khung tiêu chuẩn ESG phù hợp với điều kiện Việt Nam để đánh giá và báo cáo. Nếu có bộ tiêu chí rõ ràng, minh bạch và khả thi, doanh nghiệp sẽ có “la bàn” để chuyển đổi xanh, còn nhà đầu tư và tổ chức tín dụng cũng có cơ sở để phân bổ nguồn vốn hiệu quả hơn.
Tóm lại, khi thể chế minh bạch, vốn được khơi thông và tiêu chuẩn phát triển bền vững được định hình rõ ràng, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có điều kiện phát triển mạnh mẽ và đóng góp thiết thực cho mục tiêu tăng trưởng xanh của đất nước.
PV: Ông có những kiến nghị cụ thể nào nhằm tăng cường sự liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân với khu vực nhà nước, các viện nghiên cứu và trường đại học, nhằm thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời gian tới?
ĐBQH Nguyễn Quang Huân: Theo tôi cần tiếp cận một cách đồng bộ từ chính sách vốn, thể chế đến cơ chế hợp tác khoa học công nghệ.
Thứ nhất, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý. Hiện nay biên lợi nhuận của hệ thống ngân hàng khoảng 4-5% là khá cao; theo tôi cần từng bước giảm xuống khoảng 2% để doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể tiếp cận vốn rẻ hơn. Đồng thời, chính sách điều hành kinh tế vĩ mô cần thận trọng với đầu tư công quá mạnh, vì nếu gây áp lực lạm phát thì chi phí đầu vào sẽ tăng và ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch kinh doanh của khu vực doanh nghiệp.
Thứ hai, để khu vực tư nhân thực sự trở thành động lực của khoa học công nghệ và chuyển đổi số, cần có cơ chế khuyến khích sự phối hợp của “ba Nhà”: Doanh nhân - Nhà khoa học - Nhà nước. Nhà nước nên đóng vai trò kiến tạo, đặt hàng các bài toán công nghệ từ thực tiễn phát triển kinh tế; các viện nghiên cứu, trường đại học cung cấp tri thức và công nghệ; còn doanh nghiệp là lực lượng thương mại hóa và đưa sản phẩm ra thị trường.
Xin cảm ơn ĐBQH Nguyễn Quang Huân đã dành thời gian cho cuộc phỏng vấn ngày hôm nay!
Lam Giang - Bảo Loan