Theo Đề án, mô hình cửa khẩu thông minh sẽ được triển khai tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược, với nền tảng ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và hệ thống vận tải tự động hóa hoàn toàn. Đồng thời, hạ tầng logistics đa phương thức sẽ được đầu tư đồng bộ, bảo đảm kết nối hiệu quả với đường sắt, cảng cạn nội địa, hệ thống đường cao tốc, qua đó tăng cường liên kết giao thương giữa Việt Nam, các nước ASEAN và khu vực Tây Nam Trung Quốc.
Đề án hướng tới mục tiêu hình thành trung tâm trung chuyển, đầu mối giao thương hàng hóa xuất nhập khẩu quy mô lớn tại khu vực biên giới phía Bắc. Qua đó, không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thông quan, giảm chi phí logistics mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế biên mậu, bảo đảm an ninh – quốc phòng và phát triển bền vững vùng biên giới Việt Nam – Trung Quốc.
Hoạt động xuất, nhập khẩu tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành, thuộc Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai. (Ảnh TTXVN)
Về lộ trình triển khai, Đề án được thực hiện từ quý II/2026 với hai giai đoạn cụ thể. Tại lối thông quan Kim Thành, giai đoạn 1 tập trung lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng hạ tầng, trang thiết bị và hoàn thiện khung pháp lý, dự kiến hoàn thành vào quý I/2027. Giai đoạn 2 sẽ tiến hành vận hành và tiếp tục phát triển hạ tầng cửa khẩu thông minh từ quý II/2027.
Đối với lối thông quan Bản Vược, giai đoạn 1 kéo dài từ quý II/2026 đến hết quý IV/2028, bao gồm mở lối thông quan, lựa chọn nhà đầu tư và xây dựng hệ thống hạ tầng, công nghệ. Giai đoạn 2 triển khai vận hành từ quý I/2029, hướng tới hoàn thiện mô hình cửa khẩu thông minh đồng bộ.
Trong giai đoạn đầu, Đề án tập trung xây dựng và hoàn thiện thể chế, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình thủ tục chuyên ngành phù hợp với mô hình mới; đồng thời đẩy mạnh đàm phán với phía Trung Quốc về cơ chế vận chuyển hàng hóa bằng phương tiện tự động hóa. Bên cạnh đó, việc huy động nguồn lực xã hội hóa, nâng cấp hệ thống thông tin và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu quốc gia – quốc tế cũng được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm.
Ở giai đoạn vận hành, mô hình cửa khẩu thông minh sẽ được tổ chức triển khai theo hướng tự động hóa cao, bảo đảm tuân thủ các quy định chuyên ngành trong hoạt động vận chuyển hàng hóa qua biên giới. Các cơ quan chức năng sẽ thường xuyên kiểm tra, đánh giá, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh nhằm bảo đảm hệ thống vận hành thông suốt, an toàn và hiệu quả.
Việc triển khai Đề án không chỉ mở ra hướng đi mới trong hiện đại hóa hoạt động xuất nhập khẩu mà còn tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Trong dài hạn, đây sẽ là đòn bẩy thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu, nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam và xây dựng hệ sinh thái thương mại biên giới theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững.
Hồng Như