Theo số liệu từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), từ đầu tháng 3 đến ngày 20/3/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 483 triệu USD, tăng hơn 37% so với tháng trước và tăng nhẹ 1,2% so với cùng kỳ năm 2025. Bình quân mỗi tháng trong quý I đạt khoảng 500 triệu USD, qua đó củng cố xu hướng phục hồi và mở rộng thị trường ngày càng rõ nét. Đây cũng là cơ sở khẳng định năng lực thích ứng của doanh nghiệp đang dần được cải thiện trong bối cảnh nhu cầu quốc tế hồi phục, đồng thời tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại và hệ thống logistics nội địa ngày càng hoàn thiện.
Xuất khẩu rau quả tăng tốc đầu năm 2026, sầu riêng tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu”.
Trong hai tháng đầu năm 2026, Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch hơn 538 triệu USD, tăng 76% và chiếm trên 54% tổng giá trị xuất khẩu. Hệ thống hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến cao tốc Bắc – Nam và các kết nối liên vùng, góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đứng thứ hai là Hoa Kỳ với gần 79,5 triệu USD (khoảng 8% thị phần), tiếp theo là Hàn Quốc và Nhật Bản với kim ngạch lần lượt 42,7 triệu USD và 35 triệu USD. Đáng chú ý, nhiều thị trường mới nổi ghi nhận mức tăng trưởng đột biến như Malaysia (197%), Đức (183%) và Hà Lan (155%), cho thấy xu hướng đa dạng hóa thị trường ngày càng rõ rệt. Ngược lại, xuất khẩu sang Thái Lan giảm còn khoảng 72%, phản ánh áp lực cạnh tranh trong khu vực.
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu rau quả trong tháng 3/2026 đạt gần 196 triệu USD, tăng nhẹ so với tháng trước nhưng giảm 2% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế quý I, tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 761,4 triệu USD, tăng 25,7%. Dù vậy, ngành rau quả vẫn duy trì trạng thái xuất siêu. Trung Quốc và Hoa Kỳ tiếp tục là hai nguồn cung chủ yếu, với kim ngạch lần lượt hơn 214 triệu USD và 167 triệu USD, chiếm gần 68% tổng nhập khẩu. Bên cạnh đó, nhập khẩu từ Ấn Độ và Úc tăng mạnh, lần lượt 243% và 200%, cho thấy xu hướng đa dạng hóa nguồn cung ngày càng rõ nét.
Xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Trung Quốc tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ năm trước.
Trong cơ cấu mặt hàng, sầu riêng tiếp tục là điểm sáng nổi bật. Tính riêng hai tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt 146 triệu USD, tăng 177% so với cùng kỳ, trong đó thị trường Trung Quốc chiếm hơn 92%, tương đương 135 triệu USD, tăng gần 400%. Các thị trường khác như Mỹ, Hồng Kông và Canada dù quy mô còn khiêm tốn nhưng cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Năm 2025, xuất khẩu rau quả Việt Nam đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tăng gần 20%, trong đó sầu riêng đóng góp gần 4 tỷ USD, chiếm 40-45% tổng kim ngạch toàn ngành. Bước sang 2026, sầu riêng tiếp tục được xác định là ngành hàng chiến lược, với dư địa mở rộng tại các thị trường mới dù thị phần còn nhỏ nhưng tốc độ tăng trưởng cao như Hàn Quốc (303%), Papua New Guinea (266%), Mỹ (243%), Úc (68%), Canada (34%) và Nhật Bản (31%).
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả tích cực, ngành sầu riêng đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu. Các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng, nhất là nguy cơ nhiễm Cadimi (Cd), đang tạo áp lực lớn lên chất lượng sản phẩm. Thực tế cho thấy vẫn còn những lô hàng chưa đáp ứng tiêu chuẩn, bộc lộ hạn chế trong toàn chuỗi sản xuất. iều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển từ tăng trưởng “nóng” phát triển bền vững.
Để duy trì đà tăng trưởng và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế, ngành cần quy hoạch vùng trồng, giám sát môi trường đất – nước – cây trồng, đồng thời áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học và giảm phụ thuộc vào hóa chất. Đồng thời, doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch chuỗi giá trị và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống và khai thác hiệu quả các thị trường mới.
Kết quả quý I/2026 cho thấy ngành rau quả Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng bền vững hơn, với hai trụ cột chính là mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Trong bối cảnh nhu cầu quốc tế ngày càng tăng, việc mở rộng sản lượng sang kiểm soát chất lượng, nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng chuỗi sản xuất bền vững là yếu tố then chốt để ngành duy trì đà tăng trưởng và củng cố vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Thanh Thủy