Áp lực chi phí logistics và sự thu hẹp biên lợi nhuận
Thương mại biên mậu vốn phụ thuộc lớn vào vận tải đường bộ và chuỗi cung ứng ngắn. Khi giá xăng dầu tăng, chi phí vận chuyển hàng hóa qua biên giới bị đẩy lên nhanh chóng, làm giảm đáng kể sức cạnh tranh của hàng hóa, đặc biệt là các mặt hàng nông sản, hàng tiêu dùng có giá trị gia tăng thấp.
Trong khi đó, xung đột Trung Đông tiếp tục làm gia tăng chi phí vận tải toàn cầu thông qua việc gián đoạn các tuyến hàng hải trọng yếu như eo biển Hormuz hay kênh đào Suez. Điều này khiến chi phí đầu vào của hàng hóa trung chuyển đến khu vực biên giới tăng theo, tạo áp lực kép lên doanh nghiệp và thương lái.
Hệ quả là nhiều chủ thể kinh doanh phải thu hẹp quy mô giao dịch, thậm chí tạm dừng hoạt động để hạn chế rủi ro trong bối cảnh chi phí biến động khó lường.
Biến động giá hàng hóa và mất cân đối cung cầu cục bộ
Giá năng lượng tăng kéo theo sự gia tăng giá thành sản xuất và lưu thông hàng hóa. Tại khu vực biên giới, nơi hoạt động thương mại mang tính linh hoạt cao nhưng cũng dễ bị tổn thương, điều này có thể dẫn đến mất cân đối cung cầu cục bộ.
Hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam có nguy cơ giảm sức cạnh tranh do chi phí tăng, trong khi hàng nhập khẩu cũng chịu áp lực tăng giá, ảnh hưởng trực tiếp đến sức mua của cư dân biên giới. Đồng thời, sự suy giảm nhu cầu tiêu dùng trên thị trường quốc tế cũng là hệ quả phổ biến của bất ổn địa chính trị khiến lưu lượng hàng hóa qua biên giới sụt giảm.
Gia tăng rủi ro chuỗi cung ứng và gián đoạn lưu thông hàng hóa
Xung đột tại Trung Đông không chỉ tác động đến giá năng lượng mà còn làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí bảo hiểm tăng cao và việc thay đổi lộ trình vận tải khiến nguồn cung hàng hóa đến các khu vực biên mậu trở nên kém ổn định.
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thông quan tại các cửa khẩu. Lưu lượng phương tiện có thể giảm trong ngắn hạn, nhưng tính ổn định của dòng chảy hàng hóa bị suy yếu, gây khó khăn cho việc duy trì nhịp độ giao thương, nhất là tại các cửa khẩu phụ và lối mở.
Ảnh minh họa
Gia tăng nguy cơ buôn lậu, gian lận thương mại
Một trong những hệ lụy đáng chú ý là sự gia tăng chênh lệch giá hàng hóa, đặc biệt là xăng dầu và các mặt hàng thiết yếu, giữa các quốc gia. Đây là điều kiện thuận lợi để các hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới gia tăng.
Thực tế cho thấy, tại một số tuyến biên giới, các đối tượng đã lợi dụng biến động giá để trục lợi thông qua việc vận chuyển hàng hóa qua đường mòn, lối mở. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn đặt ra thách thức lớn đối với công tác quản lý thị trường và bảo đảm an ninh kinh tế.
Những biến động từ giá xăng dầu và xung đột địa chính trị, dù diễn ra ở phạm vi toàn cầu, vẫn tác động trực tiếp đến đời sống cư dân biên giới. Thu nhập từ hoạt động trao đổi hàng hóa suy giảm, việc làm trong lĩnh vực vận tải và dịch vụ liên quan bị ảnh hưởng.
Áp lực sinh kế gia tăng có thể dẫn đến việc một bộ phận người dân tham gia vào các hoạt động phi chính thức, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật, qua đó ảnh hưởng đến ổn định xã hội tại địa bàn.
Yêu cầu đặt ra đối với công tác điều hành và thích ứng
Trước những tác động kép từ biến động giá xăng dầu và xung đột Trung Đông, việc điều hành kinh tế cần bảo đảm tính linh hoạt và chủ động. Trong đó, ổn định thị trường năng lượng trong nước là yếu tố then chốt nhằm giảm thiểu “cú sốc” chi phí đối với hoạt động thương mại biên mậu.
Bên cạnh đó, cần tăng cường kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng logistics, đa dạng hóa phương thức vận tải và nguồn cung hàng hóa nhằm nâng cao khả năng chống chịu của khu vực biên mậu trước các biến động bên ngoài.
Xung đột Trung Đông đang tạo ra những tác động mang tính lan tỏa, ảnh hưởng đồng thời đến chi phí, chuỗi cung ứng, thị trường và an sinh xã hội tại khu vực biên giới. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc nâng cao năng lực thích ứng và xây dựng cơ chế điều hành linh hoạt là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm sự ổn định và phát triển bền vững của hoạt động thương mại biên mậu.
Giang Thanh