Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 4/4, đánh dấu sự phục hồi mạnh mẽ sau kỳ nghỉ Tết và yếu tố mùa vụ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tháng 3 đạt 93,55 tỷ USD, tăng 39,2% so với tháng trước và tăng 23,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 46,44 tỷ USD, tăng 40,3% so với tháng trước và tăng 20,1% so với cùng kỳ. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 8,96 tỷ USD, tăng 39,2%; trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt 37,48 tỷ USD, tăng 40,6%. Nhìn chung, đây là động lực tăng trưởng đến từ cả hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu tháng 3 đạt 47,11 tỷ USD, tăng 38,2% so với tháng trước và tăng 27,8% so với cùng kỳ. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 13,45 tỷ USD, tăng 40,8%; còn khu vực FDI đạt 33,66 tỷ USD, tăng 37,1%, nhập khẩu tăng 27,8%, cho thấy nhu cầu nguyên liệu, máy móc phục vụ sản xuất tiếp tục gia tăng mạnh mẽ.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là điện tử, máy tính và linh kiện, điện thoại.
Về nhóm cơ cấu xuất khẩu công nghiệp chế biến quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 122,93 tỷ USD, tăng 19,1%. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 24,47 tỷ USD, giảm 16,6%, chiếm 19,9% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 98,46 tỷ USD, tăng 33,3%, chiếm 80,1%.
Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục nghiêng mạnh về nhóm hàng công nghiệp chế biến với kim ngạch đạt 110,52 tỷ USD, chiếm 89,9%; nhóm hàng nông sản, lâm sản đạt 9,34 tỷ USD, chiếm 7,6%; nhóm hàng thủy sản đạt 2,64 tỷ USD, chiếm 2,2%; nhóm hàng nhiên liệu và khoáng sản đạt 0,43 tỷ USD, chiếm 0,3%. Bên cạnh đó, các mặt hàng chủ lực như điện tử, máy tính và linh kiện; điện thoại; máy móc, thiết bị duy trì tăng trưởng cao; riêng nhóm điện tử, máy tính và linh kiện đạt 30,7 tỷ USD, tăng 45,5%.
Giá trị một số mặt hàng xuất khẩu quý I năm 2026 (Nguồn Cục Thống kê).
Trong quý 1/2026 có 20 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 86,8% tổng kim ngạch xuất khẩu (có 5 mặt hàng xuất khẩu trên 5 tỷ USD, chiếm 62,4%). Về nhóm nhập khẩu tư liệu sản xuất quý I/2026, có sự gia tăng mạnh mẽ của hoạt động nhập khẩu, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang phục hồi và mở rộng sản xuất. Qua đó, tổng kim ngạch nhập khẩu đạt 126,57 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể so với mức tăng của xuất khẩu. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 35,2 tỷ USD, giảm 4,3%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 91,37 tỷ USD, tăng 45,3%. Đáng chú ý, nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm tỷ trọng áp đảo với 118,84 tỷ USD, tương đương 93,9% tổng kim ngạch nhập khẩu. Điều này cho thấy, phần lớn hàng hóa nhập khẩu phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, chế biến và xuất khẩu, thay vì tiêu dùng. Nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 55,3%, trong khi nhóm nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 38,6%.
Một số mặt hàng nhập khẩu chủ lực ghi nhận mức tăng trưởng cao, trong đó điện tử, máy tính và linh kiện đạt 47,57 tỷ USD, tăng 50,5%; máy móc, thiết bị đạt 15,5 tỷ USD, tăng 22,6%. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang đẩy mạnh đầu tư, mở rộng sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.
Giá trị một số mặt hàng nhập khẩu quý I năm 2026 (Nguồn: Cục Thống kê).
Trong quý 1/2026 có 22 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 82,8% tổng kim ngạch nhập khẩu (có 2 mặt hàng nhập khẩu trên 5 tỷ USD, chiếm 49,8%).
Với kết quả trên, cán cân thương mại hàng hóa quý I/2026 ghi nhận nhập siêu 3,64 tỷ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 3,57 tỷ USD). Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 10,73 tỷ USD, còn khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 7,09 tỷ USD. Theo đánh giá, điều này phản ánh sự phụ thuộc lớn của khu vực trong nước về nhu cầu nhập khẩu vào nguồn nguyên liệu, thiết bị nhập khẩu, đồng thời cho thấy vai trò dẫn dắt xuất khẩu của khu vực FDI vẫn rất rõ nét.
Tính chung quý I/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước; trong đó xuất khẩu tăng 19,1%, nhập khẩu tăng 27%. Đáng chú ý, mức tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu đã khiến cán cân thương mại đảo chiều, ghi nhận nhập siêu 3,64 tỷ USD, thay vì xuất siêu như cùng kỳ năm 2025.
Xuất, nhập khẩu hàng hóa quý 1 năm 2026 ( Nguồn: Cục Thống kê).
Cùng với đó, về thị trường nhập khẩu, có Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 39 tỷ USD, trong khi Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch đạt 50,1 tỷ USD. Việt Nam duy trì xuất siêu lớn sang Hoa Kỳ (33,9 tỷ USD) và EU (10,6 tỷ USD), nhưng nhập siêu cao từ Trung Quốc (33,3 tỷ USD), Hàn Quốc (10,6 tỷ USD) và ASEAN (5 tỷ USD).
Kim ngạch xuất khẩu dịch vụ quý I/2026 ước đạt 9,1 tỷ USD, tăng 19,2%, trong đó dịch vụ du lịch đạt 4,9 tỷ USD, vận tải đạt 2,65 tỷ USD. Nhập khẩu dịch vụ đạt 10,78 tỷ USD, tăng 16,9%. Nhập siêu dịch vụ ở mức 1,68 tỷ USD.
Theo bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục phục hồi tích cực, đặc biệt trong tháng 3. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, doanh nghiệp cần tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đa dạng hóa thị trường, đồng thời nâng cao năng lực dự báo và thích ứng với biến động thị trường. Ở góc độ điều hành, việc phối hợp chính sách giữa các bộ, ngành, cùng với nâng cao hiệu quả công cụ quản lý ngoại thương và vai trò của hệ thống thương vụ ở nước ngoài, sẽ góp phần hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất và mở rộng thị trường.
Các chuyên gia nhận định, việc chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu không hoàn toàn tiêu cực, mà phản ánh nhu cầu phục hồi và mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng trong xuất khẩu, đảm bảo tăng trưởng bền vững.
Nhân Quý – Thanh Thủy