Tiềm năng kinh tế và mặt trái của cửa ngõ biên thùy
Tỉnh Cao Bằng sở hữu đường biên giới dài hơn 333km tiếp giáp với nước bạn. Với hệ thống cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và nhiều lối mở, Cao Bằng nghiễm nhiên trở thành "cửa ngõ" quan trọng trong hành lang kinh tế kết nối Việt Nam với thị trường tỷ dân.
Tuy nhiên, địa hình đặc thù với “ngàn khe, vạn suối”, đồi núi hiểm trở và hệ thống đường mòn chằng chịt đã vô tình tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động phi pháp. Kinh doanh biên mậu mang lại sự thịnh vượng, nhưng đồng thời cũng kéo theo những hệ lụy về an ninh kinh tế. Việc kiểm soát dòng chảy hàng hóa qua biên giới không chỉ đơn thuần là bài toán về thuế quan, mà còn là cuộc đấu tranh để bảo vệ sản xuất trong nước, an toàn vệ sinh thực phẩm và an ninh quốc gia.
Sau giai đoạn trầm lắng do dịch bệnh, hoạt động thương mại biên giới Việt – Trung sôi động trở lại. Đồng nghĩa với đó, các đối tượng buôn lậu cũng bắt đầu "tăng tốc".
Cung cấp thông tin cho phóng viên, ông Trần Mạnh Hùng – Chi Cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng nhận định: "Hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, hàng cấm hiện nay vẫn diễn ra. Dù quy mô tập trung chủ yếu ở dạng nhỏ lẻ để dễ bề tẩu tán, nhưng tính chất lại rất phức tạp và tinh vi."
Ông Trần Mạnh Hùng – Chi Cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng.
Các mặt hàng thường xuyên bị lực lượng chức năng phát hiện bao gồm: Nguyên liệu thuốc lá - Đây là mặt hàng trọng điểm, thường xuyên được nhập lậu qua các địa bàn thuộc đồn Biên phòng Sóc Giang, Ngọc Chung, Ngọc Côn. Thực phẩm đông lạnh và cau khô - Lợi dụng sự chênh lệch giá cả lớn giữa hai bên biên giới để đưa sang Trung Quốc tiêu thụ. Hàng cấm và động vật hoang dã - Pháo nổ, cá ngựa, vẩy tê tê và đặc biệt là ma túy luôn là những mặt hàng tiềm ẩn nguy cơ cao.
Phương thức hoạt động của các đối tượng buôn lậu tại Cao Bằng mang đậm dấu ấn của địa bàn vùng cao. Hàng hóa từ khắp các tỉnh thành trong cả nước được thu gom, xé lẻ, sau đó vận chuyển lên biên giới bằng nhiều phương tiện khác nhau. Tại đây, hàng được tập kết tại các kho lạnh, bãi hàng tạm bợ dọc biên giới để chờ thời cơ. Khi thời điểm thích hợp (thường là đêm tối hoặc khi lực lượng chức năng thay ca), các nhóm “cửu vạn” sẽ thực hiện việc “vác hàng” băng rừng, lội suối qua các đường mòn, lối mở.
Dù lực lượng chức năng đã có nhiều nỗ lực, nhưng thực tế ghi nhận tại một số mốc giới vẫn còn những dấu hiệu đáng lo ngại. Khu vực Trà Lĩnh - Đêm ngày 10/4/2026, tại mốc 727, 728, hoạt động "vác hàng" diễn ra rầm rộ từ 20h đến tận rạng sáng ngày hôm sau. Khu vực Tổng Cọt - Tại cột mốc 709, các ngày 29/3 và 12, 15/4/2026, ghi nhận cảnh tượng đông người vận chuyển hàng qua đường mòn nhưng thiếu vắng bóng dáng của các lực lượng kiểm soát. Khu vực Ngọc Côn - Các mốc 785, 786, 769 trong những ngày đầu tháng 4 cũng trở thành lối cho hàng lậu tràn qua.
Đồn Biên phòng cửa khẩu Quốc tế Trà Lĩnh. (Ảnh: Tuyên giáo Cao Bằng)
Thực trạng này cho thấy, áp lực tại các đồn Biên phòng như Thị Hoa, Lý Vạn, Trà Lĩnh, Tổng Cọt và Ngọc Côn là cực kỳ lớn và vẫn còn những khoảng trống về thời gian, không gian mà tội phạm có thể lợi dụng.
Những con số biết nói và giải pháp cần thực hiện
Đứng trước thách thức đó, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Cao Bằng đã quyết liệt vào cuộc. Sự chỉ đạo xuyên suốt từ UBND tỉnh đến các lực lượng nòng cốt như Công an, Biên phòng, Hải quan và Quản lý thị trường đã mang lại những kết quả cụ thể.
Theo thông tin từ ông Trần Mạnh Hùng, tính từ đầu năm 2026 đến nay, kết quả đấu tranh đạt được rất đáng ghi nhận. Tổng số vụ vi phạm bị xử lý 318 vụ với 354 đối tượng (tăng 6,4% so với cùng kỳ). Khởi tố hình sự 18 vụ với 32 đối tượng. Một con số đáng chú ý là tỷ lệ khởi tố tăng tới 360%, cho thấy sự kiên quyết trong việc hình sự hóa các hành vi vi phạm nghiêm trọng thay vì chỉ xử phạt hành chính. Ngân sách nhà nước thu về đạt hơn 6,2 tỷ đồng từ tiền phạt và bán hàng tịch thu. Giá trị hàng hóa tiêu hủy ước tính hơn 1,2 tỉ đồng.
Những con số này là minh chứng cho sự nỗ lực không ngừng nghỉ của các chiến sĩ nơi tuyến đầu, trong điều kiện làm việc khắc nghiệt và đối mặt với nhiều hiểm nguy.
Để giải quyết triệt để tình trạng buôn lậu tại Cao Bằng, không thể chỉ dựa vào việc "chặn ngọn" mà cần một chiến lược toàn diện, đi sâu vào gốc rễ của vấn đề.
Ban Chỉ đạo 389 tỉnh đã xác định rõ địa bàn nào để xảy ra tình trạng buôn lậu kéo dài, phức tạp mà không có biện pháp xử lý, người đứng đầu đơn vị đó phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia. Đây là "thượng phương bảo kiếm" để chấn chỉnh đạo đức công vụ và nâng cao tinh thần trách nhiệm của cán bộ chiến sĩ.
Không một lực lượng đơn lẻ nào có thể quản lý hết hàng trăm km đường biên. Sự phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng (chủ trì kiểm soát biên giới, lối mở) và Hải quan (kiểm soát tại cửa khẩu) cùng Quản lý thị trường, Công an (kiểm soát nội địa) cần được nâng tầm.
Các lực lượng cần có sự chia sẻ thông tin về các cung đường, đối tượng nghi vấn và phương thức mới của tội phạm theo thời gian thực. Thiết lập các chốt chặn liên ngành tại các cung đường sát biên giới và các tuyến quốc lộ trọng điểm.
Trong kỷ nguyên 4.0, việc quản lý biên giới không thể chỉ bằng sức người mà cần ứng dụng công nghệ, triển khai hệ thống camera giám sát tầm xa, sử dụng flycam tầm nhiệt để tuần tra ban đêm tại các điểm nóng như Trà Lĩnh, Tổng Cọt. Xây dựng bản đồ số vùng trồng nguyên liệu (đặc biệt là thuốc lá) để quản lý chặt chẽ nguồn cung và nguồn gốc hàng hóa, tránh tình trạng hàng lậu "núp bóng" hàng địa phương.
Tích cực xây dựng “thế trận lòng dân”, vận động cư dân biên giới ký cam kết không vận chuyển thuê, không bao che cho tội phạm. Cần có chính sách tạo việc làm ổn định, phát triển kinh tế đại phương để người dân không còn bị lôi kéo bởi những khoản lợi nhuận nhất thời từ việc vận chuyển hàng hóa trái phép.
Cuộc chiến chống buôn lậu tại Cao Bằng là một hành trình dài hạn, đầy rẫy khó khăn và thách thức. Những kết quả đạt được trong thời gian qua là rất đáng khích lệ, nhưng thực tế diễn biến tại các cột mốc vào tháng 4/2026 vừa qua cho thấy chúng ta không được phép lơi lỏng dù chỉ một phút.
Xây dựng một đường biên giới hòa bình, hữu nghị nhưng phải kỷ cương, minh bạch là mục tiêu tối thượng. Chỉ khi có sự vào cuộc đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, sự minh bạch trong công tác quản lý và sự đồng lòng của nhân dân, Cao Bằng mới có thể thực sự trở thành một cửa ngõ kinh tế vững mạnh, đóng góp xứng đáng vào sự phồn vinh của Tổ quốc.
Minh Lý – Đà Giang