Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải tặng Bí thư Thành ủy Viêng Chăn quà lưu niệm nhân Tết cổ truyền Bunpimay. Ảnh: Thành Cường
Sau những nghi thức hữu nghị là những chiến lược nhằm thúc đẩy kinh tế biên mậu – lĩnh vực đang nổi lên như một trụ cột tăng trưởng mới trong quan hệ Việt Nam và Lào.
Từ nền tảng chính trị đến động lực kinh tế
Trong quan hệ giữa các địa phương hai nước, yếu tố chính trị luôn giữ vai trò nền tảng. Những cuộc gặp gỡ cấp cao không chỉ củng cố niềm tin, mà còn tạo ra cơ chế phối hợp linh hoạt, giúp tháo gỡ các điểm nghẽn trong hợp tác thực tiễn. Đối với kinh tế biên mậu – vốn phụ thuộc lớn vào chính sách và môi trường ổn định – đây chính là điều kiện tiên quyết.
Việc duy trì đối thoại thường xuyên giữa Nghệ An và Viêng Chăn cho thấy một thực tế: ngoại giao địa phương không còn dừng ở biểu tượng, mà đang trở thành công cụ trực tiếp để kiến tạo không gian kinh tế xuyên biên giới.
Điểm nhấn đáng chú ý trong chương trình làm việc là đề xuất thúc đẩy tuyến cao tốc Viêng Chăn – Hà Nội qua cửa khẩu Thanh Thủy – Nậm On. Đây không chỉ là một dự án giao thông, mà là một cấu phần chiến lược trong việc tái định hình dòng chảy thương mại khu vực, là "mạch máu" của thương mại biên giới.
Khi tuyến kết nối này được hiện thực hóa, Nghệ An có thể đóng vai trò “cửa ngõ ra biển” cho Viêng Chăn và các tỉnh nội địa của Lào. Ngược lại, hàng hóa Việt Nam sẽ có thêm kênh thâm nhập sâu vào thị trường Lào và xa hơn là tiểu vùng sông Mê Kông.
Hạ tầng, trong trường hợp này, không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn tái cấu trúc chi phí logistics – yếu tố then chốt quyết định sức cạnh tranh của kinh tế biên mậu.
Từ trao đổi hàng hóa đến chuỗi giá trị liên kết
Một trong những chuyển dịch quan trọng của kinh tế biên mậu hiện nay là sự thay đổi về chất. Nếu trước đây hoạt động chủ yếu mang tính trao đổi nhỏ lẻ, thì nay đang dần hình thành các liên kết sản xuất – tiêu thụ mang tính hệ thống.
Sự hợp tác giữa Nghệ An và Viêng Chăn mở ra khả năng:
Kết nối vùng nguyên liệu với trung tâm chế biến
Hình thành chuỗi cung ứng xuyên biên giới
Thu hút đầu tư vào các khu kinh tế cửa khẩu
Điều này cho thấy kinh tế biên mậu đang chuyển từ “thương mại đường biên” sang “kinh tế khu vực hóa”, nơi các địa phương đóng vai trò là mắt xích trong mạng lưới giá trị rộng lớn hơn.
Ngoại giao địa phương trong vai trò mới
Chuyến thăm cũng phản ánh rõ nét xu hướng gia tăng vai trò của ngoại giao cấp tỉnh – hay còn gọi là “ngoại giao địa phương”. Trong bối cảnh hội nhập, các địa phương không còn thụ động chờ chính sách từ trung ương, mà chủ động:
Tìm kiếm đối tác
Kết nối doanh nghiệp
Thúc đẩy các dự án hạ tầng và thương mại
Đây là một bước chuyển quan trọng, khi ngoại giao trở thành một phần của chiến lược phát triển kinh tế, đặc biệt tại các khu vực biên giới.
Bảo đảm ổn định tiền đề cho phát triển bền vững
Tỉnh Nghệ An chúc Tết cổ truyền Bunpimay tỉnh Bô Ly Khăm Xay. Ảnh: Thành Cường
Song song với hợp tác kinh tế, yếu tố an ninh – ổn định khu vực biên giới vẫn giữ vai trò nền tảng. Một môi trường minh bạch, kiểm soát tốt các hoạt động phi chính thức sẽ giúp tăng niềm tin của doanh nghiệp; Nâng cao hiệu quả thương mại chính ngạch; Hạn chế rủi ro cho chuỗi cung ứng
Trong bối cảnh đó, hợp tác chính trị chặt chẽ giữa hai địa phương chính là “lá chắn mềm” bảo đảm cho sự phát triển dài hạn của kinh tế biên mậu.
Có thể thấy, quan hệ giữa Nghệ An và Viêng Chăn đang chuyển mình từ mô hình hỗ trợ truyền thống sang hợp tác cùng có lợi, với trọng tâm là các dự án hạ tầng và kết nối kinh tế thực chất.
Kinh tế biên mậu trong tiến trình đó không chỉ là hệ quả của quan hệ chính trị, mà đang trở thành động lực thúc đẩy hợp tác phát triển sâu sắc hơn giữa hai địa phương nói riêng, hai quốc gia nói chung. Khi “đường mở”, hàng hóa lưu thông, dòng vốn dịch chuyển và con người kết nối, thì tình hữu nghị cũng được cụ thể hóa bằng những giá trị kinh tế thiết thực.
Chuyến thăm lần này cho thấy một xu hướng rõ ràng: ngoại giao địa phương đang mở đường cho kinh tế biên mậu bước vào giai đoạn phát triển mới – quy mô hơn, bài bản hơn và gắn kết chặt chẽ hơn với chuỗi giá trị khu vực. Đây chính là nền tảng để khu vực biên giới Việt – Lào chuyển mình từ “vùng trũng” thành “hành lang tăng trưởng” trong tương lai.
Giang Thanh